Pierwsze dni po narodzinach dziecka to dla rodziców szczególny czas. Pierwsza zmiana pieluszki, pierwsza noc w domu, pierwsza kąpiel, pierwsza wizyta u lekarza pediatry. O ile pierwszych trzech elementów można nauczyć się podczas zajęć w szkole rodzenia, z książek lub z dostępnych w internecie filmików, nikt nie mówi młodym rodzicom jak należy przygotować się do wizyt patronażowej. u  pediatry. Jak przebiega wizyta patronażowa u lekarza pediatry, czego się spodziewać, o co pytać lekarza i o co będą pytani rodzice? Poniżej znajdziecie wskazówki jakie przygotowania poczynić, aby wizyta patronażowa u lekarza pediatry spełniała swoją rolę i była satysfakcjonująca dla Was-rodziców.

Wizyta patronażowa jest pierwszym spotkaniem dziecka i jego rodziców z pediatrą, który być może stanie się lekarzem prowadzącym Maluszka na wiele lat. Jest to (przynajmniej w moim przypadku) jedna z najdłuższych wizyt, jakie dziecko odbywa w gabinecie lekarskim. Dlaczego? Ponieważ jej specyfika tego wymaga. Musi być przeprowadzona z największą starannością, gdyż jakiekolwiek zaniedbanie może skutkować dla dziecka poważnymi konsekwencjami zdrowotnymi. Jest to wizyta nieodpłatna, realizowana w oparciu o Rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej. W trakcie wizyty patronażowej pediatra nie tylko bada dziecko ale  również przeprowadza z rodzicami szczegółowy wywiad.

Patronaż jest wydarzeniem wywołującym stres nie tylko u noworodka, ale również  u młodych rodziców, zwłaszcza debiutujących w tej roli. Nieznane zawsze wywołuje dreszcz emocji. Warto jednak przed samą wizytą zastanowić się czego oczekujemy od niej jako rodzice? Polecam przygotować listę pytań i wątpliwości aby w trakcie wizyty patronażowej przedyskutować je i znaleźć wspólne rozwiązanie, najlepsze dla naszego dziecka. Dobra współpraca między rodzicami a lekarzem pediatrą jest gwarancją najlepszej opieki zdrowotnej dla dziecka w przyszłości! 

1.Kiedy powinna się odbyć wizyta patronażowa u lekarza pediatry? Kiedy powinniśmy się na nią udać?

Wizyta patronażowa powinna odbyć się pomiędzy 1. a 4. tygodniem życia dziecka w poradni dziecięcej, do której zapisaliśmy dziecko, lub w domu noworodka. Udając się z maleństwem do przychodni, zwróćmy uwagę aby wejść do części budynku przeznaczonej dla dzieci zdrowych. Poradnie dla dzieci chorych omijajcie szerokim łukiem. Bardzo ważne by nie narażać noworodka na kontakt z infekcjami. Maluchy w tym wieku nie otrzymały jeszcze większości szczepień ochronnych, dlatego jedyną możliwości ochrony przed wieloma poważnymi chorobami jest izolacja.

2.Czy wizyta patronażowa u lekarza pediatry jest konieczna?

Wizyta patronażowa jest obowiązkową wizytą. Najczęściej jej termin jest ustalony przez położną odwiedzającą rodzinę po urodzeniu dziecka, w dogodnym dla rodziców czasie. Jeśli jednak okaże się, że wyznaczony termin rodzicom nie odpowiada, śmiało można skontaktować się z poradnią aby przełożyć wizytę. W sytuacji gdy rodzic odmówi wizyty patronażowej, musi swoją decyzję solidnie umotywować, np. inny lekarz wykona ją na prywatnej wizycie w innej poradni lub w domu. Jeśli rodzic kategorycznie odmawia wykonania wizyty bez podania przyczyny, przychodnia może interweniować np. zawiadamiając opiekę społeczną.

3.Kto przeprowadza wizytę patronażową w przychodni?

Zapisując dziecko po urodzeniu do poradni dziecięcej, rodzice wypełniają deklarację, w której dokonują m.in. wyboru lekarza prowadzącego dla swojego dziecka (jakiego pediatrę wybrałam dla swoich dzieci możecie przeczytać we wpisie : Za co kochamy naszych Pediatrów…?). Najprawdopodobniej to właśnie on będzie przeprowadzał wizytę patronażową. Jednak nie jest to regułą.  W sytuacji gdy akurat wybrany lekarz jest niedostępny lub rodzice pragną skorzystać z wizyty u innego pediatry jest to możliwe- ta kwestia jest ustalana w trakcie rejestracji.

4.Co będzie badał lekarz podczas wizyty patronażowej?

Badanie noworodka podczas wizyty patronażowej jest badaniem bardzo dokładnym, obejmującym wiele elementów. Do badania dziecko musi być całkowicie rozebrane aby nie przegapić żadnego szczegółu.

wizyta patronażowa u pediatry

  • Rozwój fizyczny dziecka.

Pomiar masy ciała.

Aby ocenić rozwój fizyczny dziecka przede wszystkim należy je zważyć a wynik pomiaru odnieść do urodzeniowej masy ciała oraz najniższej masy ciała jaką osiągnęło dziecko po urodzeniu. Aby zważyć dziecko możemy skorzystać z wagi mechanicznej lub elektronicznej, na którą nakładamy pieluszkę tetrową lub ligninę. Na wadze układamy nagie dziecko, które również możemy nakryć pieluszką tetrową. Wagę odczytujemy z dokładnością do 10g. Wszystkie dodatkowe elementy (pieluszki, ligninę) należy zważyć oraz ich wagę odjąć od uzyskanego pomiaru. Tak uzyskany wynik nanosimy na siatkę centylową.

Dla dzieci urodzonych przedwcześnie stworzono siatki centylowe dedykowane specjalnie dla nich.

Pomiar obwodu głowy.

Do pomiaru obwodu głowy służy taśma z miarką. Powinna ona  przechodzić z przodu przez największe wypukłości guzów czołowych, a z tyłu przez najdalej wysunięty punkt na kości potylicznej. Wynik pomiaru odczytujemy z dokładnością do 1 mm. Obwód głowy mierzymy 2-3 razy po czym obliczamy średnią z przeprowadzonych pomiarów. Uzyskana wartość jest również nanoszona na siatki centylowe i porównywana do pomiaru wykonanego bezpośrednio po urodzeniu.

Pomiar długości.

Pomiaru długości ciała noworodka dokonujemy bez prostowania nóżek, wzdłuż krzywizn ciała od czubka głowy, wzdłuż kręgosłupa, pośladków, tylnej strony uda i podudzia aż do pięty. Pamiętajmy o tym, że taki pomiar nie może być porównywany z pomiarami w wieku starszym.

Pomiar obwodu klatki piersiowej .

  • Stan skóry i błon śluzowych.

Skóra noworodka nie od razu jest idealnie gładka i pozbawiona wyprysków. Często na skórze dziecka pojawiają się obszary złuszczania,  potówki, trądzik niemowlęcy, prosaki, naczyniaki na potylicy. Zmiany te zazwyczaj wycofują się w pierwszych miesiącach życia. Podczas badania skóry przeprowadzona będzie:

Ocena nasilenia żółtaczki.

Ocena wilgotności skóry.

Ocena napięcia skóry.

Ocena miejsca po szczepieniu przeciwko gruźlicy.

Ocena kikuta pępowiny– najczęściej odpada w ciągu pierwszych 2 tygodni życia dziecka, czasem nieco później. Ważna jest ocena gojenia się pępka. Stan zapalny w okolicy kikuta pępowiny może być punktem wyjścia zakażenia ogólnoustrojowego.

  • Stan neurologiczny

Pediatra podczas wizyty patronażowej oceni naturalne ułożenie  malucha, ruchomość rąk , nóg oraz głowy, zbada obecność pierwotnych odruchów noworodkowych oraz oceni napięcie mięśniowe dziecka.

  • Badanie w kierunku wrodzonej dysplazji stawów biodrowych

Jednym z elementów badania pediatrycznego w trakcie wizyty patronażowej jest badanie stawów biodrowych w kierunku wrodzonej dysplazji. Lekarz układa dziecko na plecach z nóżkami zgiętymi pod kątem prostym w stawach biodrowych i kolanowych. Oceniane są objawy przeskakiwania i wyważania (Barlowa i Ortolaniego) oraz objaw ograniczonego odwodzenia kończyn w stawach biodrowych. Ponadto oceniana jest symetria fałdów pośladkowych lub udowych. Wszystkie te objawy mogą utrzymywać się do 6. tygodnia po porodzie. Jeżeli cokolwiek zaniepokoi pediatrę w trakcie tego badania, jak najszybciej skieruje dziecko na konsultacje ortopedyczną. Uzupełnieniem badania pediatrycznego jest badanie USG stawów biodrowych. Jest ono wykonywane nie wcześniej niż po ukończeniu przez dziecko 6 tygodnia życia, a w razie niepełnej dojrzałości stawów biodrowych jest ponawiane po kilku kolejnych tygodniach.

  • Klatka piersiowa

Kolejnym etapem badania jest ocena klatki piersiowej, osłuchanie serca z oraz płuc. Czasami sutki dziecka są obrzęknięte na skutek działania hormonów matczynych. Zmiany te wycofują się z czasem samoistnie i nie wymagają leczenia.

  • Brzuch

Badanie brzucha ma na celu ocenę narządów wewnętrznych i ew. ich powiększenia.

  • Ocena słuchu.

Wizyta patronażowa u lekarza pediatry ma również na celu wykrycie ewentualnych czynników ryzyka zaburzeń słuchu. Lekarz w trakcie badania sprawdzi, czy maluch reaguje na głośne dźwięki np. klaśnięcie, oraz zapyta w jaki sposób dziecko reaguje na bodźce słuchowe w domu. Pediatra sprawdzi, czy w szpitalu wykonano u dziecka przesiewowe badanie słuchu oraz jaki był jego wynik. O prawidłowym wyniku świadczy niebieska naklejka w książeczce zdrowia. Jeżeli dziecko otrzymało żółtą naklejkę oznacza to, że wynik badania był nieprawidłowy, lub dziecko było narażone na czynniki uszkadzające słuch. W takiej sytuacji konieczna jest wizyta w poradni audiologicznej aby ponownie wykonać badanie słuchu dziecka.

  • Niedrożność dróg łzowych

Woreczek łzowy znajduje się na bocznej powierzchni nosa. Jeśli po uciśnięciu opuszka palca tego miejsca w worku zaczną gromadzić się łzy, może to oznaczać niedrożność dróg łzowych. Gdy w oku pojawia się wydzielina śluzowo-ropna lub ropnej, oznacza to, że doszło do nadkażenia bakteryjnego, które należy leczyć przy pomocy kropli z antybiotykiem. Ponadto pediatra poinstruuje Was jak wykonać tzw. masaż Criglera, który może pomóc w udrożnieniu dróg łzowych. Wykonujemy go uciskając wewnętrzny kąt oka i przesuwając palec w dół wzdłuż bocznej powierzchni nosa.

Krótki film instruktażowy nt. masażu Criglera nagrała mamapediatra

Jeśli zalecone leczenie nie przyniesie efektu lekarz poinformuje kiedy zgłosić się na kontrolną wizytę aby rozważyć skierowanie na konsultację okulistyczną.

  • Ocena przezierności ośrodków optycznych oka- zmętnienia rogówki i/lub soczewki

Aby dziecko mogło prawidłowo się rozwijać, konieczny jest niczym niezaburzony przekaz bodźców wzrokowych do mózgu. Zmętnienia rogówki i soczewki zaburzają ten proces, dlatego bardzo istotne jest ich wczesne wykrycie. W tym celu lekarz pediatra w trakcie wizyty patronażowej wykona badanie „czerwonego odblasku” z dna obu oczu (siatkówek oczu). Polega ono na oświetlaniu mocnym światłem naprzemiennie prawego i lewego oka z odległości około 0,5 m. Jednolity, czerwony odblask świadczy o braku patologii. Brak odblasku, odblask biały lub szary jest sygnałem, że konieczna jest pilna konsultacja okulistyczna.

  • Ocena ciemiączek oraz szerokości szwów czaszkowych

Ciemiączko to miejsce, w którym łączą się kości czaszki. Dwa najważniejsze, które ocenia pediatra to ciemiączko przednie i tylne. Wielkość ciemiączek będzie oceniana na każdej kolejnej wizycie aż do czasu ich zarośnięcia.

  • Węzły chłonne.
  • Układ kostny, w tym obojczyki, które mogą ulegać złamaniu w trakcie porodu.
  • Ocena narządów płciowych. Obecność jąder w mosznie u chłopców.

Pediatra oceni czy oba jądra są obecne  mosznie czy w kanale pachwinowym, czy są tej samej wielkości, jaka jest ich konsystencja (sprężyste, twarde, wiotkie).

U około 3–5% chłopców urodzonych o czasie stwierdza się niezstąpione jądra (jedno lub oba). Nawet jeżeli na wizycie patronażowej stwierdzono obecność niezstąpionego jądra nie należy zamartwiać się na zapas. W pierwszych 3 miesiącach życia istnieje możliwość samoistnego zstąpienia jąder.

5.Czy podczas wizyty patronażowej u lekarza dziecko będzie ważone i mierzone?

Tak. Pomiarów może dokonać lekarz lub pielęgniarka. Najczęściej wykonuje je pielęgniarka w osobnym gabinecie bezpośrednio przed badaniem lekarskim. Następnie lekarz nanosi wyniki pomiarów na siatki centylowe i analizuje przyrosty masy ciała i obwodów w czasie.

6.Jakie dokumenty zabrać z sobą na wizytę patronażową u lekarza pediatry?

Warto pamiętać, że w trakcie wizyty patronażowej pediatra poza przeprowadzeniem szczegółowego wywiadu z rodzicami, będzie chciał zapoznać się z dotychczasową dokumentacja medyczną dziecka. Dlatego na wizytę w gabinecie lekarskim nie zapomnijmy zabrać:

  • karty szczepień –jest wydawana przez Oddział Noworodkowy w którym przebywał noworodek
  • książeczki zdrowia dziecka
  • wpisu ze szpitala-zarówno mamy jak również dzidziusia
  • konsultacji innych lekarzy-jeśli takie były przeprowadzone
  • karty ciąży

7.Co zabrać na wizytę patronażową u lekarza pediatry?

Aby wizyta patronażowa u lekarza pediatry była dla nas jak najmniej stresująca warto zabrać ze sobą kilka przyborów, dzięki którym poradzimy sobie nawet w sytuacjach awaryjnych.

  • Pieluszka tetrowa – aby położyć na niej dziecko na przewijaku lub wadze
  • Nieduży kocyk-aby móc w każdej chwili okryć dziecko i zapobiec wychłodzeniu
  • Pieluszki na zmianę- aby w razie sytuacji awaryjnej (czytaj: kupka) móc szybko i sprawnie interweniować
  • Chusteczki nawilżane- jw.
  • Ubranko na zmianę- jw.
  • Jeśli maluch jest karmiony mlekiem modyfikowanym dobrze jest zabrać dla niego porcję mleka
  • Smoczek- jeśli dziecko używa

8.O czym będziemy rozmawiać na wizycie patronażowej? O co będzie pytał pediatra?

Bardzo ważnym elementem wizyty patronażowej jest wywiad lekarski, jaki pediatra zbierze z mamą i tata dziecka. O co będzie pytał?

  • O przebieg ciąży
  • O choroby mamy i taty (choroby mamy sprzed i podczas trwania ciąży) oraz ich nałogi (jak również o nałogi innych domowników)
  • O zażywane w ciąży leki
  • O rodzaj porodu
  • O stan dziecka po urodzeniu, w tym punktację APGAR
  • Czy zostały wykonane szczepienia przeciwko WZW B oraz gruźlicy
  • Czy maluszek otrzymał profilaktyczną dawkę witaminy K po urodzeniu oraz w jakiej formie -domięśniowo czy doustnie (Więcej na temat suplementacji witaminy K przeczytacie we wpisie: O co tyle szumu? Czyli kilka słów na temat aktualnych zaleceń dotyczących witaminy K.)
  • Jak jest karmione dziecko- naturalnie, mlekiem modyfikowanym czy mieszanie ?Jak dzidziuś oraz rodzice radzą sobie z karmieniem?
  • O aktywność maluszka, co już potrafi, czy reaguje na bodźce wzrokowe i słuchowe, o zachowania noworodka, ułożenie w czasie snu, płacz, jaka jest kupka dziecka i jak często ją oddaje?
  • O obecność niepokojących objawów-brak przyrostu masy ciała lub spadek wagi, trudności w karmieniu, sinienie dziecka, wielokrotne bezdechy, ulewania, wymioty, duszność.

 

Pojawienie się w domu noworodka to najlepsza motywacja

do rzucenia palenia!

 

O czym jeszcze rozmawiamy na wizycie patronażowej?

  • O karmieniu maluszka oraz odżywianiu mamy karmiącej. Polecam wpis Dominiki mamalekarz na temat diety mamy karmiącej: DIETA MAMY KARMIĄCEJ piersią NIE ISTNIEJE #karmiejemwszystko
  • O suplementacji witaminy D. Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej na ten temat zapraszam do lektury wpisu: Witamina D – 10 najczęstszych wątpliwości, które rodzice pragną rozwiać w gabinecie pediatry
  • O metodach zapobiegania nagłej śmierci łóżeczkowej. Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej na ten temat zapraszam do lektury wpisu: Skąd się biorą Aniołki? SIDS czyli zespół nagłej śmierci łóżeczkowej w pytaniach i odpowiedziach.
  • O pielęgnacji dziecka
  • O tym jak rodzice odnajdują się w nowej roli, o ich niepokojach, samopoczuciu i stanie zdrowia. O kondycji psychicznej i fizycznej mamy, dolegliwościach poporodowych. Dla dobrostanu noworodka bardzo ważny jest spokój i harmonia w domu rodzinnym. Bo szczęśliwi rodzice to szczęśliwe dziecko!
  • O harmonogramie i przebiegu kolejnych wizyt (szczepiennych i kontrolnych) w pierwszym roku życia dziecka
  • O aktualnym kalendarzu szczepień. Rodzice najczęściej posiadają już pewne informacje dotyczące szczepień Często proszą aby wyjaśnić im różnice pomiędzy poszczególnymi preparatami oraz doradzić jaki będzie najodpowiedniejszy schemat dla ich dziecka. Jeśli rodzic ma obawy przed realizacją aktualnego kalendarza szczepień w takiej formie w jakiej on obowiązuje, jednak wyraża wolę szczepienia dziecka, szanujemy jego decyzję i staramy się w miarę możliwości określonych przez producentów poszczególnych preparatów dostosować indywidualnie podawanie szczepionek aby mimo wszystko maluch był nimi chroniony.
  • O nagłych wypadkach- co robić i gdzie się udać gdy nieszczęście przytrafi się w czasie gdy przychodnia nie pracuje.
  • O terminie kolejnej wizyty kontrolnej/szczepiennej

9.Czy mama również będzie badana?

Wizyta patronażowa noworodka u lekarza pediatry jest przeznaczona na badanie dziecka. Badaniem mamy zajmuje się położna w trakcie wizyt patronażowych w domu dzidziusia oraz lekarz ginekolog podczas poporodowej wizyty kontrolnej. Jednak pomimo tego, że mama nie jest badana przez pediatrę, uważam, że z punktu widzenia dobra ogólnego noworodka , warto zapytać ją również o samopoczucie fizyczne, psychiczne, oraz o to  jak radzi sobie w nowej sytuacji.

10.Czy w razie konieczności pediatra skieruje maluszka na dalsze badania?

Tak. Jeżeli cokolwiek zaniepokoi lekarza pediatrę w trakcie wywiadu lub badania dziecka, rozpocznie on dalsze postępowanie diagnostyczne oraz terapeutyczne. Jeśli rodzice otrzymali na wypisie szpitalnym zalecenia dotyczące dalszego postępowania z dzieckiem, wykonania konkretnych badań lub leczenia, lekarz pediatra zweryfikuje czy rodzice się do nich stosują oraz pokieruje nimi w taki sposób aby zalecenia były prawidłowo realizowane. Pediatra może zlecić wykonania badań laboratoryjnych oraz skierować na konsultacje specjalistyczne. Zwyczajowo podczas wizyty patronażowej rodzice otrzymują skierowanie do poradni preluksacyjnej, gdzie odbywa się badanie USG stawów biodrowych dziecka. Ma ono na celu wykluczenie wrodzonej dysplazji stawów biodrowych. Szczególnym ryzykiem są obarczone dzieci z rodzin, w których ten problem już występował, jak również dzieci ułożone w brzuszku mamy miednicowo (pośladkami w dół).

 

  • dzieci urodzone przed ukończeniem tygodnia ciąży
  • dzieci z wewnątrzmacicznym zahamowaniem wzrastania
  • dzieci poddane intensywnej tlenoterapii i fototerapii
powinny zgłosić się na badanie okulistyczne przed ukończeniem 6. tygodnia życia.

 

 

Wizyta patronażowa u lekarza pediatry to ważny moment zarówno dla dziecka i jego rodziców jak również dla lekarza. Bierze on wówczas pod skrzydła malutką, bezbronną istotę, o której zdrowie będzie się troszczył. Jest to ogromna odpowiedzialność ale również radość, że można być naocznym świadkiem rozwoju kolejnego małego człowieka. Dobrze przeprowadzona wizyta patronażowa to dla rodziców zastrzyk spokoju, pewności siebie i radości. Oby wszystkie Wasze przyszłe wizyty patronażowe były niezapomniane i satysfakcjonujące!

 

Jeśli macie jakieś przyjemne wspomnienia z wizyt patronażowych Waszych maluchów- śmiało- podzielcie się nimi w komentarzu! 🙂

Pozdrawiam

S.

Te wpisy również mogą Cię zainteresować:

Auuu, moja stopa! Dlaczego noworodki są kłute w piętę? Badania przesiewowe noworodków w Polsce w pigułce.

Ile widzi noworodek? Jak rozwija się zmysł wzroku dziecka.

K jak Krwawienie z niedoboru witaminy K czyli czym jest Choroba Krwotoczna Noworodków