Myślę, że o tym jak ważne jest odpowiednie nawodnienie dziecka w każdym wieku nie muszę nikogo przekonywać. Gdy dziecko wypija odpowiednią ilość płynów możliwe jest prawidłowe funkcjonowanie wszystkich układów i narządów. Jakiś czas temu napisałam Wam na ten temat post, który jest jednym z chętniej czytanych tekstów na dlamlodychrodzicow.pl (Ile powinno wypić dziecko? Jak dbać o prawidłowe nawodnienie dziecka). O ile zdrowe dziecko nie trudno zachęcić do wypicia kolejnej szklanki (czasem wystarczy po prostu przypomnieć), w czasie choroby wmuszenie kolejnego łyka często graniczy z cudem. Dziś opowiem Wam o tym czy warto walczyć z niechęcią dziecka do picia w trakcie choroby, jak robić to skutecznie, jakie płyny podawać oraz czego unikać.

 

Najczęstszą przyczyną odwodnienia u dzieci jest tzw. nieżyt żołądkowo-jelitowy. W przebiegu infekcji dziecko wraz z biegunką oraz wymiotami traci płyny oraz elektrolity. W przypadku, gdy nie są one uzupełniane u małego pacjenta (jak również u starszego) może dojść do odwodnienia. U młodszych dzieci dochodzi do tego wcześniej niż u ich starszych kolegów.

Zapamiętaj! Większość dzieci z ostrą biegunką można bezpiecznie leczyć w domu.

 

1. Jak szybko u dziecka może wystąpić odwodnienie?
2. Jak rozpoznać objawy odwodnienia?
3. Ile płynów powinno przyjmować dziecko w czasie choroby?
4. Czym nawadniać dziecko w czasie choroby?
5. Jakie DPN stosować, czym się różnią?
6.Jaką mamy alternatywę dla DNP u dzieci, które nie akceptują jego smaku? Czy można podawać inne płyny, np. soki?
7.Czy do nawadniania dziecka można stosować płyny izotoniczne dostępne w sklepach?
8.Czy nawadnianie dożylne u chorych dzieci jest lepsze? Czy nie lepiej zgłosić się z dzieckiem do szpitala aby podano mu kroplówkę?
9.Jak nawadniać dziecko które wymiotuje?
10.Czy gorączkującemu dziecku można podawać mleko? Słyszałam, że jest to przeciwwskazane.

1. Jak szybko u dziecka może wystąpić odwodnienie?

Czas w jakim dochodzi do odwodnienia zależy od wieku dziecka oraz dynamiki choroby. Gdy objawy są bardzo intensywne, dziecko małe, a poza tym odmawia ono przyjmowania płynów, wymiotuje po każdej próbie pojenia lub oddaje wiele biegunkowych stolców, odwodnienie może wystąpić nawet w ciągu kilku godzin od pojawienia się pierwszych objawów.

2. Jak rozpoznać objawy odwodnienia?

W pierwszej fazie choroby poza pojawieniem się biegunki i wymiotów dziecko może zachowywać się zupełnie normalnie. Jednak jeśli wraz z kolejnym luźnym stolcem lub kolejnym epizodem wymiotów zauważysz, że zachowanie twojego dziecka zmienia się- jest mniej aktywne, apatyczne lub rozdrażnione, to znak, że zaczyna się odwadniać. Początkowo organizm dziecka może próbować rekompensować sobie niedobór płynów dając mu sygnał w postaci wzmożonego pragnienia- jeśli zaobserwujesz ten objaw bądź czujny.

  • U młodszych dzieci możesz zaobserwować brak łez w czasie płaczu, wklęsłe (tzw. zapadnięte) ciemię przednie(o ciemiączkach więcej możesz przeczytać tutaj) oraz zmniejszą ilość zmoczonych pieluch.
  • Innymi objawami odwodnienia, które mogą być trudne do zaobserwowania przez rodziców są: spadek masy ciała, zapadnięcie gałek ocznych, suchość śluzówek oraz suchość skóry.
  • Jeśli regularnie ważysz swoje dziecko i jesteś w stanie stwierdzić czy w czasie choroby doszło do spadku masy ciała oraz określić jak duży jest to spadek- na tej podstawie możesz oszacować stopień ciężkości odwodnienia twojego dziecka

 

Spadek masy ciała o:

<3%- odwodnienie minimalne

3-10%- odwodnienie łagodne

>10%- odwodnienie ciężkie

Jeśli twoje dziecko w czasie choroby zanotowało spadek masy ciała >10% bezwzględnie zgłoś się z nim do lekarza!

 

3. Ile płynów powinno przyjmować dziecko w czasie choroby?

Najprostsza zasada dotycząca nawadniania dzieci zarówno zdrowych jak i chorych mówi, aby pozwolić dziecku pić bez ograniczeń. Warto natomiast zwrócić uwagę na to, jakie płyny wypija dziecko, zwłaszcza w trakcie infekcji. Niestety często obserwuję, że dzieci w czasie choroby wypijają o wiele mniej niż w trakcie zdrowia- i choć jestem w stanie zrozumieć ich niechęć do przyjmowania płynów, zadaniem rodziców jest dopilnowanie, aby ta ilość była odpowiednia.
Dzieci, które wymiotują lub oddają liczne stolce biegunkowe oraz wypijają zbyt małe ilości płynów również mogą się odwodnić.
Wymioty oraz oddawanie biegunkowych stolców to czynniki, które mogą doprowadzić do odwodnienia. Co robić aby temu zapobiec lub chociażby zminimalizować ryzyko ciężkiego odwodnienia?

  • Pierwsza faza nawadniania powinna być intensywna. W ciągu pierwszych 3-4 godzin choroby powinniśmy podać dziecku do wypicia ok. 50–100 ml płynów/kg masy ciała.
    Dodatkowo po każdym stolcu biegunkowym lub wymiotach należy podać dziecku do wypicia kolejną porcję płynu o objętości 5-10 ml /kg masy ciała.
  • W kolejnych godzinach należy zadbać o zaspokojenie podstawowego zapotrzebowania dziecka na płyny a w przypadku wystąpienia biegunki lub wymiotów podać dodatkową porcję płynu.

 

Nawadnianie doustne w takim schemacie utrzymujemy aż do chwili ustąpienia biegunki oraz wymiotów.

4. Czym nawadniać dziecko w czasie choroby?

Podstawowym celem nawadniania dziecka które wymiotuje lub ma biegunkę jest wyrównanie strat związanych z utratą wody, elektrolitów: czyli sodu oraz potasu jak również glukozy.
Większość dzieci z ostrą biegunką można leczyć w domu a nawadnianie doustne jest równie skuteczne jak dożylne, nawet u dzieci z ciężkim odwodnieniem.
Podstawą doustnego nawadniania dzieci w przypadku chorób przebiegających z odwodnieniem powinien być DPN- czyli tzw. doustny płyn nawadniający.

5. Jakie DPN stosować, czym się różnią?

Każdy kto choć raz próbował zakupić taki specyfik w aptece wie, że wybór DPN-ów jest duży. Różnią się one przede wszystkim zawartością sodu i osmolarnością. Smak z punktu widzenia skuteczności nawadniania nie ma znaczenia (aczkolwiek najlepiej wybrać smak, który dziecko zaakceptuje-zwiększa to szanse na współpracę dziecka). Który więc wybrać aby był najskuteczniejszy?
Ze wszystkich dostępnych na rynku doustnych płynów nawadniających, w przypadku nawadniania dziecka z biegunką powinniśmy wybierać te, których osmolarność jest mała (są to płyny hipoosmolarne, które zawierają zmniejszone stężenia sodu i glukozy) ponieważ zmniejsza ryzyko niepowodzenia nawadniania doustnego.

Ale co to znaczy?
Wybieraj takie DPN, które zawierają informację, że ich osmolarność wynosi:
240–250 mOsm/l

 

Zapamiętaj!
DPN

  • nie skracają czasu trwania biegunki
  • nie zmniejszają liczby stolców biegunkowych
  • nie zmniejszają nasilenia wymiotów
  • są niesmaczne
    ALE! doskonale wyrównują zaburzenia wodno– elektrolitowe

6.Jaką mamy alternatywę dla DNP u dzieci, które nie akceptują jego smaku? Czy można podawać inne płyny, np. soki?

U dzieci, które pomimo nasilonych objawów nieżytu żołądkowo-jelitowego odmawiają picia DPN znacząco rośnie ryzyko ciężkiego odwodnienia, które może doprowadzić do hospitalizacji.
W przypadku dzieci, które nie akceptują smaku DPN oraz nie wykazują objawów odwodnienia można podawać alternatywne płyny, np. rozcieńczony sok jabłkowy lub herbatę. Niezależnie od tego jaki rodzaj płynu podajemy dziecku, musimy rozpocząć nawadnianie jak najszybciej po wystąpieniu pierwszych objawów, aby nie dopuścić do odwodnienia.

A co z nierozcieńczonymi sokami lub coca-colą? A może lepszy będzie rosół?

Niestety tego typu napoje nie są dobrym wyborem do nawadniania dziecka z biegunką czy wymiotami-ich składy nie zapewniają odpowiedniego wyrównania strat jonowych. Coca-cola zawiera bardzo niewiele sodu i potasu,  soki owocowe zawierają dużo potasu i węglowodanów, ale mało sodu, natomiast rosół drobiowy jest bogaty w sód. Napoje, które zawierają dużą ilość cukrów (sacharozy lub fruktozy) mogą znacznie nasilić biegunkę a jednocześnie pogłębić odwodnienie.

7.Czy do nawadniania dziecka można stosować płyny izotoniczne dostępne w sklepach?

Można- są to napoje dedykowane przede wszystkim sportowcom, które mają za cel uzupełnić straty elektrolitów związane z wysiłkiem fizycznym dlatego w składzie zawierają jony. Chociaż napoje tego typu w przypadku leczenia ciężkiej biegunki nie są wystarczające, w sytuacji gdy nie mamy dostępu do doustnego płynu nawadniającego lub dziecko nie akceptuje jego smaku (odmawia wypicia, wypluwa, wymiotuje po przyjęciu DPN) mogą chociaż częściowo uzupełnić straty potasu i sodu.

8.Czy nawadnianie dożylne u chorych dzieci jest lepsze? Czy nie lepiej zgłosić się z dzieckiem do szpitala aby podano mu kroplówkę?

Dożylne nawadnianie u dziecka w przypadku choroby przebiegającej z biegunką lub wymiotami nie powinno być leczeniem pierwszego wyboru. Podanie kroplówki zawsze stanowi dla dziecka duży stres i ból, co niekorzystnie wpływa na sferę emocjonalną dziecka. Rodzice, którzy przerobili ten temat na skórze własnych dzieci często obserwują, jak ich pociechy w przyszłości bardzo zniechęcają się do personelu medycznego, są nieufnie a wręcz wrogo nastawione do wszelkiego rodzaju procedur medycznych. Z punktu widzenia psychologicznego domowe nawadnianie doustne jest dla małych dzieci zdecydowanie korzystniejsze.

Zapamiętaj! Większość dzieci z ostrą biegunką można leczyć w domu a nawadnianie doustne jest równie skuteczne jak dożylne, nawet u dzieci z ciężkim odwodnieniem.

Kiedy hospitalizacja jest bezwzględnie konieczna?

  • Gdy u dziecka wystąpił wstrząs.
  • Gdy doszło do ciężkiego odwodnienia (>9% masy ciała).
  • Gdy obserwujesz u dziecka zaburzenia neurologiczne (senność, drgawki itp.).
  • Gdy wymioty nie ustępują wymioty (lub pojawiły się wymioty treścią żółciową).

9.Jak nawadniać dziecko które wymiotuje?

Wbrew pozorom odpowiedź jest bardzo prosta- doustnie! Wymioty nie są przeciwwskazaniem do podjęcia próby nawadniania doustnego. Przy odrobinie cierpliwości powinno się udać.

Zapamiętaj:
Podawaj dziecku płyny o temperaturze pokojowej- ciepłe płyny mogą nasilać wymioty.
Podawaj płyny małymi porcjami ale często (np. 1 łyk co kilka minut).
Jeśli dziecko jest karmione piersią- nie odstawiaj go od piersi, wręcz odwrotnie, staraj się przystawiać częściej (ten manewr dodatkowo pobudzi laktację i doprowadzi do wytworzenia większej ilości pokarmu, aby można było zaspokoić dodatkowe zapotrzebowanie na płyny u maluszka).

10.Czy gorączkującemu dziecku można podawać mleko? Słyszałam, że jest to przeciwwskazane.

Informacja o niekorzystnym wpływie mleka na przebieg infekcji z towarzyszącą gorączką to najzwyklejszy mit. Z medycznego punktu widzenia nie ma przeciwwskazań do podawania gorączkującemu dziecku zarówno mleka (niezależnie czy jest to mleko mamy, mleko modyfikowane czy mleko krowie lub jego przetwory).

 

 

Infekcja u dziecka przebiegająca z takimi objawami jak biegunka, wymioty czy gorączką to zawsze ogromny stres dla rodzica. Są tacy, którzy niezwłocznie zabierają swoje dziecko do najbliższego szpitala oczekując podania mu kroplówki. Uwierz mi- nie zawsze jest to konieczne, a szczerze mówiąc najczęściej nie jest. Nie daj się zwieźć pozorom- nie jest to lepsze rozwiązanie dla twojego dziecka. Chociaż czujności nigdy za wiele, postaraj się jednak nie tracić głowy i uwierz mi- każdy kolejny łyk DPN powolutku będzie oddalał od Was widmo szpitalnej sali.
Powodzenia
Pozdrawiam
S. 🙂

Jeśli spodobał Ci się ten wpis daj znać!

Polub Dla Młodych Rodziców na facebooku!

Podziel się nim z innymi!

Zostaw komentarz!

To najlepsza motywacja do dalszego pisania dla Was 🙂

 

 

Sprawdź co przygotowałam dla Ciebie w poniższych wpisach:

1.Jak chorować i nie zbankrutować? 10 złotych zasad jak wydawać mniej pieniędzy w aptece.

2.Mamo! Kiedy znów pójdę do przedszkola?! Jak długo dziecko powinno zostać w domu po chorobie?

3.Dekalog odporności. 10 patentów na budowanie odporności u dzieci.