Gdy dziecko przychodzi na świat staramy się aby jego otoczenie było piękne, kolorowe… Eleganckie łóżeczko, kołyska, wózek, pościel w najmodniejsze w tym sezonie kolorowe sówki, wielobarwne grzechotki. Patrzymy na Jego nowy świat naszymi oczami. Zastanawiamy się czy będzie mu się podobać. Piękny okres w życiu każdego rodzica. Prawda? A

W momencie narodzin oko jest jednym z najsłabiej rozwiniętych narządów noworodka. W kolejnych miesiącach zachodzi jego burzliwy rozwój anatomiczny i fizjologiczny, który w rezultacie prowadzi do powstania prawidłowego widzenia. Aby proces dojrzewania narządu wzroku zachodził prawidłowo, niezbędna jest obecność bodźców stymulujących.  Szczególnie ważne w tym procesie jest pierwsze półrocze życia dziecka.

1.Ile widzi noworodek tuż po urodzeniu?

W brzuszku mamy dziecko przebywa w mroku, dlatego bezpośrednio po urodzeniu jego oczy są bardzo wrażliwe na zbyt ostre oświetlenie. Noworodek bezpośrednio po porodzie widzi przedmioty niczym w gęstej mgle, bez wyraźnych rysów. Maluch nie rozróżnia kolorów, a obrazy które widzi są rozmyte. Wszystko ma dla niego odcienie szarości, czerni i bieli. Pomimo tego noworodek potrafi rozpoznać twarz pochylającej się nad nim mamy, a najlepiej, gdy zbliża się do maleństwa na odległość około 20-30cm.

2.Jaka jest ostrość wzroku dziecka w pierwszych dniach życia?

W pierwszych dniach życia noworodek widzi nieostro i wykazuje słabą wrażliwość na kontrasty. Ostrość wzorku 7-dniowego noworodka jest 30 razy gorsza niż u osoby dorosłej, jednak gwałtownie rośnie w kolejnych 6 miesiącach życia dziecka.

3.Czy oko noworodka różni się od oka osoby dorosłej?

Oko noworodka po urodzeniu nie jest jeszcze w pełni wykształcone. Rożni się w związku z tym zarówno budową jak i funkcją, które będą dojrzewać w ciągu kolejnych miesięcy. W pierwszych 2 miesiącach życia ruchy wodzenia za przedmiotem mogą być gwałtowne i mało płynne, a część dzieci nie wykazuje w tym wieku cech fiksacji. Prawidłowa ostrość wzroku jest osiągana dopiero w okolicach 3-4 roku życia. U noworodków i małych dzieci fizjologicznie występują dwie wady wzroku: nadwzroczność oraz astygmatyzm. Zazwyczaj nie wymagają one korekcji. Fizjologiczna nadwzroczność, która charakteryzuje oczy małych dzieci, mija wraz ze wzrostem gałki ocznej. U większości noworodków występuje również astygmatyzm, który wycofuje się najczęściej do ukończenia drugiego roku życia dziecka. U ok. 20% noworodków może być obecna anizokoria, czyli różna średnica źrenic.

 

Ile widzi noworodek

W ten sposób widzi świat osoba dorosła.

4.Jakie są etapy rozwoju narządu wzroku i widzenia u dziecka?

W ciągu pierwszych miesięcy życia dziecka, jego widzenie przechodzi przez wiele ważnych etapów. Prześledźmy co widzi noworodek i niemowlę w pierwszych miesiącach życia

 

  • 1 miesiąc życia

 

Ile widzi noworodek

W ten sposób widzi noworodek z odległości ok. 30 cm (12 cali).

Oczy noworodka, czyli dziecka w pierwszym miesiącu życia są bardzo wrażliwe na światło. Od urodzenia występują odruchy źreniczne, dzięki którym źrenica zwęża się lub rozszerza regulując dopływ światła do gałki ocznej. Początkowo Maleństwo zwraca główkę w kierunku światła a po kilku dniach dostrzega równice w jego intensywności. Noworodek nie rozpoznaje pełnej palety barw. Początkowo widzi jedynie kontrastujące kolory: biały, czarny, czerwony. Obrazy są nieostre, rozmyte. Dziecko chętniej przygląda się przedmiotom o wyraźnych,  ostrych krawędziach, zwłaszcza jeśli powoli się poruszają. Dominuje tzw. widzenie peryferyjne- to znaczy, że dziecko lepiej widzi przedmioty znajdujące się na obrzeżach pola widzenia niż znajdujące się centralnie.  Noworodek w pierwszym miesiącu życia odróżni dwa przedmioty pod warunkiem, że znajdują się w odpowiedniej odległości. Zbyt blisko położone przedmioty zlewają się w jedno. U noworodka nie występuje widzenie obuoczne- jego układ nerwowy nie jest jeszcze wystarczająco dojrzały aby przetworzyć docierające do niego bodźce wzrokowe w układ trójwymiarowy. Dziecko w tym wieku wodzi wzrokiem po otoczeniu zupełnie przypadkowo, a wzrok jest w stanie skupić na przedmiotach znajdujących się w odległości około 18-75 cm przed nim. Najwyraźniej widzi jednak przedmioty z odległości ok. 20-30 cm- mniej więcej na tej odległość znajduje się twarz mamy karmiącej piersią noworodka.

Do 3 miesiąca życia u dziecka może występować zez, który najczęściej mija samoistnie w kolejnych miesiącach.
  • 2 miesiąc życia
Ile widzi noworodek

W ten sposób widzi świat 4 tygodniowe niemowlę z odległości ok 30 cm (12 cali).

Niemowlę w 2 miesiącu życia coraz chętniej przygląda się twarzom rodziców a nawet próbuje już nawiązywać z nimi kontakt wzrokowy. Czasem nawet odwzajemnia uśmiechy. Na chwilę zatrzymuje wzrok na źródłach jasnego światła. Zezowanie jest coraz rzadsze. W okolicy 6 tygodnia życia niemowlę zaczyna zauważać przedmioty ustawione na wprost jego twarzy. Coraz sprawniej funkcjonuje u niego koordynacja obuoczna ale obserwując ruchy przedmiotów wciąż jeszcze porusza główką zamiast oczami. Pod koniec 2 miesiąca życia stopniowo zaczyna wodzić oczami za przedmiotami.

 

Ile widzi noworodek

W ten sposób widzi świat 8 tygodniowe niemowlę z odległości ok 30 cm (12 cali).

  • 3 miesiąc życia
Ile widzi noworodek

W ten sposób widzi świat 3 miesięczne niemowlę z odległości ok 30 cm (12 cali).

W tym wieku niemowlę widzi coraz więcej szczegółów, zaczyna dostrzegać rysy twarzy matki i ojca, a nawet je zapamiętuje. Dziecko próbuje nawiązywać z nimi kontakt wzrokowy, coraz częściej reaguje uśmiechem oraz machaniem rączkami na widok znanych twarzy. Swoją uwagę skupia głównie na skomplikowanych kształtach o silnie skontrastowanych barwach. Jego oczy podążają za poruszającymi się rzeczami lub osobami. Próbuje zbliżać  i oddalać od oczu własne rączki. Pod koniec 3 miesiąca życia dostrzega już poszczególne elementy twarzy, zabawek, po które wyciąga rączki i mocno je chwyta. Wtedy również wodzi oczami za przedmiotami już w niemal pełnym zakresie.

  • 4 miesiąc życia

Dziecko zaczyna w tym wieku rozpoznawać pełną paletę barw. Rozróżnia różne odcienie szarości, barwy pastelowe,  złamane. Rozwija się u niego widzenie przestrzenne. Niemowlę wyciąga rączki w kierunku wiszących przedmiotów aby je złapać. Ruchy te wykonuje „po łuku”- nie na wprost.

  • 5 miesiąc życia

Dziecko w tym wieku zaczyna oglądać własne dłonie. W trakcie zabawy chętnie wyrzuca podawane mu zabawki. Uczy się w ten sposób przewidywać, gdzie znajdzie się za chwilę wrzucony przez nie przedmiot.

  • 6 miesiąc życia

 

Ile widzi noworodek

W ten sposób widzi świat 6 miesięczne niemowlę z odległości ok 30 cm (12 cali).

 

Maluch coraz chętniej obserwuje przedmioty bliskie-  przygląda się swoim rączkom, zabawkom, jedzeniu czy butelce. Zaczyna również odróżniać osoby bliskie od nieznanych.

  • 7 miesiąc życia

Wzrok niemowlęcia wyostrza się coraz bardziej. Dziecko zauważa coraz więcej coraz mniejszych szczegółów zabawek. Coraz bardziej rozwija się jego koordynacja wzrokowo – ruchowa. Dziecko zbliżając rękę do interesującego przedmiotu zaczyna precyzyjnie zwalniać ruch, co ułatwia dotknięcie i złapanie zabawki.

  • 8 miesiąc życia

Maluch chętnie obserwuje przedmioty, zwłaszcza te oddalone o kilka metrów oraz poruszające się. Zauważa również bardzo małe przedmioty. Interesuje się ilustracjami w książkach. Szybko przenosi uwagę pomiędzy przedmiotami.

Przez dłuższą chwilę przygląda się temu, co dzieję się w pobliżu, szuka upuszczonej zabawki. Staje się nieufny wobec obcych. Płacze gdy nie widzi mamy (jest to tzw. lęk separacyjny).

  • 9 miesiąc życia

W tym wieku niemowlak przygląda się przez dłuższy czas temu, co się dzieje w pobliżu. Upuszcza zabawki i szuka ich wzrokiem.

  • 10 miesiąc życia

Dziecka w tym wieku ogląda trzymaną w ręku rzecz .

  • 11 miesiąc życia

Gdy w polu widzenia znajdzie się zabawka, Maluch podpełza do nie.

  • 12 miesiąc życia

Dziecko zna i rozróżnia twarze najbliższych oraz odróżnia je od obcych osób. Dzięki bacznej obserwacji ich zachowania, mimiki, gestów odróżnia emocje i próbuje je naśladować.

5.Jak długo rozwija się narząd wzroku?

Narząd wzroku rozwija się mniej więcej do 10 roku życia dziecka. Jednak do 11-12. miesiąca życia prawie 80% dzieci widzi już podobnie jak osoby dorosłe.

6.Jak szybko rośnie oko dziecka?

Długość osiowa gałki ocznej osoby dorosłej wynosi 23–24 mm. Po urodzeniu wielkość oka noworodka stanowi około 1/3 wymiaru oka osoby dorosłej.

Długość osiowa gałki ocznej wynosi odpowiednio:

  • u noworodka: 15 – 16 mm
  • w 2-3 roku życia: 20 mm
  • w 8 roku życia: 22 mm.
7.Na co zwracać uwagę w wyglądzie oczu niemowląt?Jakie są objawy świadczące o nieprawidłowym rozwoju narządu wzroku?

Obserwując oczy swoich Maluchów należy zwracać przede wszystkim uwagę na trzy podstawowe elementy:

  • obecność prawidłowych obustronnych czerwonych odblasków z dna oka
  • prawidłową budowę zewnętrznych struktur oka
  • symetrię gałek ocznych

Jeśli cokolwiek niepokoi rodziców wyglądzie lub funkcji oczu, należy niezwłocznie skonsultować się z lekarzem pediatrą, który ewentualnie skieruje Was na dalsze badania okulistyczne.

Do lekarza należy zgłosić się gdy:

  • w 3. miesiącu życia dziecko nie reaguje na widok rodziców i nie nawiązuje z nimi kontaktu wzrokowego
  • po ukończeniu 3 miesiąca dziecko nadal zezuje
  • gałki oczne dziecka są niesymetryczne
  • występuje żółty lub żółtobiały odblask źrenicy
  • źrenice dziecka są nierówne lub poszerzone
  • dziecko zbliża przedmioty tylko do jednego oka
  • Maluch sięga i chwyta przedmioty na wprost, a nie po łuku
8.Jak w warunkach domowych możemy ocenić czy wzrok naszego dziecka jest prawidłowy?

Budowa narządu wzroku i jego funkcja powinny być każdorazowo oceniane podczas wizyty w lekarza. Jednak to rodzice spędzają z dzieckiem najwięcej czasu, dlatego ważne  aby byli świadomi, na co zwracać uwagę aby możliwie szybko wychwycić nieprawidłowości rozwojowe narządu wzroku. Najprostszym testem ostrości wzroku niemowlęcia jest ocena jego zachowania w odpowiedzi na bodziec wzrokowy, najlepiej na twarz mamy. W kolejnych miesiącach prawidłowy rozwój narządu wzroku i jego funkcji powinien przebiegać zgodnie z etapami opisanymi w punkcie 4. Jeśli dziecko wraz z upływem czasu nie nabywa nowych umiejętności związanych z widzeniem, to znak, że należy skonsultować się z Waszym lekarzem pediatrą. U dzieci starszych- przedszkolaków i dzieci szkolnych, niepokój powinny wzbudzić zgłaszane przez dziecko zaburzenia widzenia, trudności z odczytywaniem treści z tablicy, zez, częste bóle głowy  itp. Ale to temat na kolejny wpis  🙂 .

9.W jaki sposób pediatra może zbadać czy wzrok naszego Malucha jest prawidłowy?

Badanie narządu wzroku powinno być jednym z elementów badania pediatrycznego podczas wizyty patronażowej oraz kolejnych wizyt kontrolnych dziecka ( np. przed szczepieniami, podczas bilansów). Można wówczas wykonać badanie fiksacji wzroku oraz wodzenia za przedmiotem. U dzieci kilkuletnich badamy również ostrość wzroku. U 3-4 latków ocena ostrości wzroku polega przede wszystkim na obserwacji zachowania pacjenta w trakcie wykonywania różnych czynności oraz pośrednio rozwoju psychoruchowego dziecka. U 4-5 latków można podjąć próbę oceny ostrości wzroku przy pomocy tablic Snellena (dostosowanych do wieku dziecka). Poza tym badamy wielkość powiek, oceniamy funkcję ich otwierania i zamykania , sprawdzamy czy występują zniekształcenia lub wrodzone ubytki. Oceniamy także wielkość gałek ocznych, ich ułożenie i ustawienie w jednej osi, wielkość i połysk rogówek, przejrzystość komory przedniej oka i ułożenie tęczówki. Sprawdzamy czy źrenice są równe, badamy ich wielkość i reakcję na światło. Istotnym elementem badania narządu wzroku jest badanie obecności zeza przy pomocy badania względnego położenia odblasków świetlnych rogówki oraz testu naprzemiennego zakrywania/ odkrywania oczu (cover testu).

Jeśli którykolwiek z powyższych elementów będzie nieprawidłowy, lub będzie budził wątpliwości pediatry, skieruje on dziecko na konsultację okulistyczną.

10.W jaki sposób możemy stymulować rozwój narządu wzroku dziecka?

Aby rozwój narządu wzroku dziecka był harmonijny konieczna jest jego stała stymulacja poprzez dopływ odpowiednich bodźców. Należy jednak dostarczać Maleństwu ilości bodźców dostosowanej do jego możliwości percepcji. Nadmiar bodźców wzrokowych niedostosowanych jakościowo do zdolności poznawczych dziecka jest niekorzystny. Zdecydowanie lepsze efekty przynosi stopniowe ich dawkowanie. Jeśli z jakiegokolwiek powodu bodźce nie będą dostarczane dziecku, prawidłowy rozwój widzenia będzie zaburzony.  W związku z tym bardzo ważna jest wczesna diagnostyka chorób utrudniających rozwój widzenia aby zapobiec niedowidzeniu w przyszłości. Nieocenioną wartość dla prawidłowego rozwoju świata zmysłów dziecka ma częsty bezpośredni kontakt z rodzicami, w szczególności z matką. Aby więc rozwój mógł przebiegać prawidłowo, warto dbać o to, by jak najczęściej brać Maluszka na ręce, pochylać się nad nim, dotykać go, mówić do niego, śpiewać, karmić pielęgnować. Niedojrzałe oczy noworodka w pierwszych dniach życia są bardzo wrażliwe na zbyt ostre światło, dlatego w pomieszczeniu, w którym śpi światło powinno być przyciemnione. Przy wyborze zabawek warto poszukiwać kombinacji kolorystycznych wspomagających dojrzewanie narządu wzroku dziecka. Wbrew pozorom w pierwszych tygodniach życia wielokolorowe zabawki, zwłaszcza w intensywnych, jaskrawych barwach, nie są pożądane. Zdecydowanie lepszym wyborem są przedmioty duże, biało-czarne, w proste wzory, z wyraźnie zaznaczonymi konturami.

  • Noworodek (1 miesiąc życia)

Najlepszym stymulatorem rozwoju narządu wzroku noworodka jest twarz mamy, dlatego pochylaj się nad swoim dzieckiem jak najczęściej, bierz je na ręce, mów przytulaj. Dziecko obserwuje twoją mimikę, emocje. W pierwszym miesiącu życia dla dziecka najatrakcyjniejsze są zabawki w kontrastujących barwach, np. czarno-białe. Mogą to być np. duże białe kostki z czarnymi kropkami albo koła i pasy namalowane na zwykłej kartce przyczepionej do łóżeczka.

  • 2-3 miesiąc życia

Zbliżamy i oddalamy jedno i  dwukolorowe zabawki, Do szczebelków łóżeczka warto przymocować sznurek, a do niego przyczepić różne przedmioty. Powinny one wisieć w odległości około 20-25 cm od twarzy dziecka.

  • 4-6 miesiąc życia

Nad łóżeczkiem dziecka w tym wieku można zawiesić wolno-obracającą się ruchomą zabawkę z towarzyszącymi efektami dźwiękowymi, np. karuzelę z pozytywką. Warto zaproponować dziecku zabawki manipulacyjne, w których trzeba coś przekręcić, nacisnąć. Dzięki temu maluchy ćwiczą koordynację wzrokowo-ruchową.

  • Po 6 miesiącu życia

Zabawki powinny być coraz bardziej skomplikowane i barwne. Dobrym pomysłem będzie rozpoczęcie wspólnego oglądania a z czasem również czytania książeczek, wskazywania konkretnych obrazków i nazywanie ich.

Ile widzi noworodek

Tak zmienia się ostrość wzroku w pierwszych miesiącach życia dziecka

 

 

Jeśli jesteście ciekawi jak Wasze Maluchy dostrzegają np. Wasze twarze polecam zajrzeć na stronę :

http://tinyeyes.com/

Dobrej zabawy 🙂

Pozdrawiam