Jednym z odwiecznych zmartwień rodziców jest temat jedzenia, a raczej nie-jedzenia ich dzieci. Mamy małych niejadków najczęściej skarżą się podczas bilansów zdrowia, zwłaszcza w pierwszych latach życia. Często pytają : co robić żeby moje dziecko jadło więcej, co podawać do jedzenia,  jak podawać itp.? Nikt nie pyta o to ile powinno wypić dziecko lub co powinno pić. A szkoda! Prawidłowe nawadnianie dziecka jest równie ważne co  kwestia komponowania posiłków. Tym bardziej gdy nadchodzi okres letni, a słupki termometrów szybują w górę. Jak dbać o prawidłowe nawodnienie dziecka przez cały rok i dlaczego jest to tak istotny temat? Przekonajcie się sami!

Woda jest podstawowym składnikiem ludzkiego organizmu. Nic więc dziwnego, że powinniśmy szczególnie zadbać o to aby nie brakowało jej naszym dzieciom. W organizmie noworodka znajduje się 94% wody, zaś u niemowlęcia jest jej 75%. Dzięki niej substancje odżywcze są rozprowadzane po organizmie a produkty przemiany materii usuwane. Woda pełni również funkcję termoregulacyjną, co ma szczególne znaczenie dla bardzo aktywnych fizycznie dzieci. Ponadto woda reguluje i usprawnia działanie układu pokarmowego a dzieci, które są prawidłowo nawadniane rzadziej mają problemy z zaparciami. Odpowiednia ilość wody w organizmie usprawnia koncentrację i funkcję uczenia, a strata zaledwie 2 procent jej zawartości upośledza te procesy. Trzeba pamiętać o tym, że dzieci, zwłaszcza najmłodsze, tracą wodę znacznie szybciej niż dorośli. Jest to spowodowane intensywnym rozwojem młodego organizmu. To główny powód, dla którego powinniśmy szczególnie zadbać o to, by nasze dzieci piły regularnie!

1.Ile powinno wypijać dziecko?

Zapotrzebowanie na wodę dziecięcego organizmu jest znacznie większe niż u osoby dorosłej. Dla dziecka stanowi ono 10–15% jego masy ciała, podczas gdy u osoby dorosłej jest to zaledwie 2-4%. masy ciała.

Ilość wody, która powinna być codzienne dostarczana dziecku (tzw. podstawowe zapotrzebowanie) niezbędne dla podtrzymania fizjologicznych procesów organizmu nie zależy od wieku dziecka (jak sądzi większość rodziców) ale przede wszystkim od jego masy ciała. Jest ona obliczana za pomocą metody Hollidaya i Segara (patrz niżej). Gdy dziecko jest aktywne fizycznie, jego zapotrzebowanie na wodę rośnie.

1-10 kg       100ml/kg

11-20 kg      1000ml + 50 ml/kg (na każdy kilogram masy ciała ponad 10 kg)

>20 kg         1500 ml + 20 ml/kg (na każdy kilogram masy ciała ponad 20 kg)

 

Aby nie tracić czasu na obliczenia można skorzystać z poniższej ściągi:

Ile powinno wypić dziecko

Dobowe zapotrzebowanie na płyny obliczone na podstawie metody Hollidaya i Segara. Źródło: https://pediatria.mp.pl/lista/70761,zapotrzebowanie-na-plyny-u-dzieci

 

Nie oznacza to, że dziecko musi wypić tyle „ czystej wody”. Jest to sumaryczna jej ilość, zawarta również w innych napojach, owocach, pokarmach płynnych i półpłynnych (zupach, kaszkach, musach owocowych).

UWAGA!!! Dzieci karmione piersią do ukończenia 6 miesiąca życia.
Noworodki i niemowlęta karmione wyłącznie piersią w pierwszym półroczu swojego życia same regulują ilość dostarczanego pokarmu- a co za tym idzie również płynów. O prawidłowe nawodnienie powinna zadbać przed wszystkim karmiąca mama.
NIEMOWLĄT KARMIONYCH WYŁĄCZNIE PIERSIĄ NA ŻĄDANIE NIE NALEŻY DOPAJAĆ WODĄ ANI ŻADNYMI INNYMI NAPOJAMI!!!
2.Kiedy podawać dziecku więcej płynów?

Wiemy już jakie jest podstawowe zapotrzebowanie płynowe naszych dzieci. Przede wszystkim należy zadbać aby codziennie było ono zaspokajane. U dzieci prawidłowo nawadnianych ryzyko odwodnienia w sytuacji zwiększonych strat wody jest mniejsze, lub odwodnienie pojawia się później (mamy więcej czasu aby je zdiagnozować oraz aby mu zapobiegać). Przede wszystkim więcej płynów powinny otrzymywać dzieci u których występuje:

  • Gorączka
  • Biegunka
  • Wymioty
  • Intensywne pocenie
  • W upalne dni

…ale również…

  • U dzieci otrzymujących leki wykrztuśne (aby mogły skutecznie działać potrzebują wody)
  • W trakcie infekcji dróg moczowych (ważne jest wtedy stałe „przepłukiwanie” układu moczowego)

 

 3.Jakie napoje są najlepsze dla dzieci?
  • Woda

Najlepszym napojem jaki możemy zaproponować dzieciom niezależnie od wieku jest woda. Dlatego to właśnie woda powinna stanowić podstawowy napój podawany dzieciom. Jeśli będziemy podawać dzieciom wodę aby mogły zaspokoić pragnienie, duża szansa, że przywykną do jej smaku a nawet go polubią. Przede wszystkim powinniśmy wybierać naturalne wody mineralne i wody źródlane – niskosodowe, niskosiarczanowe, niskozmineralizowane (dla niemowląt) i średniozmineralizowane (dla dzieci powyżej 2 roku życia). Podawana dzieciom woda powinna być zawsze świeża- przechowywana w lodowce nie dłużej niż 2 dni.

  • Soki

Soki nie powinny zastępować wody (ani pokarmu matki u niemowląt karmionych wyłącznie piersią) jako podstawowego źródła nawadniania dziecka. Nie służą one zaspokajaniu pragnienia. Nie oznacza to, że powinny być całkowicie eliminowane z diety dziecka. Warto proponować dziecku 100% soki owocowe oraz soki warzywne, które poza tym, że zawierają mniej cukru od owocowych, są bogate w błonnik wspomagający trawienie. Do trzeciego roku życia dziecko powinno otrzymywać specjalne soki przecierowe dedykowane małym dzieciom (środki spożywcze specjalnego przeznaczenia żywieniowego), przygotowywane z owoców i warzyw z ekologicznych upraw. Niestety soki (przede wszystkim owocowe) mogą przyczyniać się do powstawania próchnicy u dzieci, dlatego zleca się aby podawać je łyżeczką zamiast butelki ze smoczkiem. Aby zapobiegać próchnicy dziecięcej nie powinno się podawać  soków do picia w nocy oraz bezpośrednio przed snem, chyba, że później umyjecie ząbki Waszego Malucha J.

Więcej o higienie jamy ustnej u dzieci znajdziecie we wpisie: Tańcz szczoteczko, tańcz… O ważnej roli zębów mlecznych i metodach zapobiegania próchnicy u dzieci.

  • Mleko
  • Herbatki owocowe i inne napary ziołowe
4.Jakie napoje nie powinny być podawane dzieciom?
  • Słodkie soki, napoje słodzone

Wiadomo, że wyłączne karmienie piersią do ukończenia 6 miesiąca życia dziecka jest najlepszą metodą karmienia (i zarazem pojenia) Malucha. Aby słodkie soki nie zastępowały wypijania przez dziecko odpowiedniej ilości tak wartościowego dla dziecka pokarmu mamy (lub mieszanki modyfikowanej), podawanie dzieciom soków w tej grupie wiekowej (poniżej 6 miesiąca życia) nie jest zalecane. Niestety wielu rodziców rozpoczyna podawanie swoim dzieci soków zdecydowanie zbyt wcześnie, czasem nawet przed rozpoczęciem rozszerzania diety o pokarmy półpłynne i stałe Ponadto dzieci nierzadko wypijają zbyt duże ilości soków i napojów słodzonych. Nie jest to obojętne dla organizmów Maluchów. Zalecana podaż soków w pierwszych 6 miesiącach życia dziecka wynosi 60 ml/dobę, a po ukończeniu pierwszego roku życia do 150 ml/dobę. Jakie są skutki wypijania przez dziecko zbyt dużych ilości słodkich soków? Dzieci męczą m. in.  bóle brzucha, wzdęcia a nawet biegunka. W dłuższej perspektywie wypijanie dużych ilości napojów słodzonych, zwłaszcza podawanych z butelki lub kubka niekapka,  powoduje rozwój próchnicy. U starszych dzieci i młodzieży wypijanie dużych ilości soków i napojów słodzonych może być pierwszym krokiem do…otyłości.

  • Napoje zawierające kofeinę i alkohol.

Nie należy podawać dziecku czarnej herbaty, kawy czy napojów energetycznych. Zawarte w niej kofeina i teina poza tym, że działają pobudzająco, zmniejszają wchłanianie żelaza z przewodu pokarmowego.

5.Jak mogę ocenić czy dziecko otrzymuje odpowiednią ilość wody (zgodnie z punktem 2) gdy karmię wyłącznie piersią? Czy powinnam dopajać dziecko wodą?

Niemowlęta karmione piersią wbrew obawom matek są istotami, które w kwestii żywienia radzą sobie rewelacyjnie. Karmione „na żądanie” ilością żądań same regulują ilość pokarmu produkowaną przez mamę. Dzięki temu również ilość dostarczanej dziecku wraz z pokarmem wody jest zazwyczaj odpowiednia do jego potrzeb. Dzieci karmione wyłącznie mlekiem mamy w pierwszych 6 miesiącach życia nie powinny być dopajane wodą ani żadnym innym płynem. Może to zaburzać apetyt dziecka a co za tym idzie również proces laktacji u mamy. Dopajanie dziecka można rozpocząć wraz z rozszerzaniem diety niemowlęcia, gdy zaczyna przyjmować ono pokarmy stałe, które zawierają niewielką ilość wody. A teraz kilka suchych faktów:

Zapotrzebowanie na wodę (u dzieci do 10kg) 100 ml wody/kg.

Woda stanowi 87% pokarmu kobiecego.

Organizm kobiety karmiącej produkuje ok 750-900mleka dziennie.

U dziecka 6 miesięcznego, które podwaja w tym wieku swoją masę urodzeniową jest to ilość, która w zupełności zaspokaja jego zapotrzebowanie.

 

6.Jakie mogą być konsekwencje niewystarczającego nawodnienia organizmu dziecka?

Konsekwencją niewystarczającego nawodnienia organizmu jest odwodnienie. Objawy zbyt małej podaży płynów zależą od czasu, w jakim ono zachodzi. Jeśli dziecko przewlekle otrzymuje zbyt małą ilość płynów, jego organizm stara się zaadaptować do niekorzystnej sytuacji. Jednak w dłuższej perspektywie odwodnienie u dzieci może powodować zaburzenia koncentracji i procesów uczenia się, a nawet być przyczyną bólów głowy, powstawanie kamieni nerkowych, zaparć, zaburzeń w układzie sercowo‑naczyniowym czy ośrodkowym układzie nerwowym. W sytuacji gdy dziecko gorączkuje, wymiotuje i ma biegunkę a dodatkowo przyjmuje za mało płynów, do odwodnienia może dość znacznie szybciej a jego objawy mogą być o wiele bardziej dramatyczne. Taki stan wymaga pilnej konsultacji i interwencji medycznej. W skrajnych sytuacjach  odwodnienie może powodować zaburzenia metaboliczne,  a nawet śmierć.

 

7.Co robić gdy dziecko nie chce pić?

Najlepszym okresem na wrabianie nawyków żywieniowych u dzieci jest wczesne dzieciństwo, a konkretnie pierwszy rok życia. Po 6 miesiącu życia śmiało można zacząć przyzwyczajać Malucha do picia wody lub innych płynów. Z czasem rośnie znaczenie tego co dziecko „widzi w domu”, tzn. czy rodzice również wypijają odpowiednie ilości płynów i jakie są to napoje. Świadome eliminowanie słodkich napojów na rzecz wody przez wszystkich członków rodziny daje sygnał najmłodszym jej członkom, że tak trzeba.

Rodzicu, pij wodę! Jesteś wzorem dla Twojego Dziecka!

Co robić gdy dziecko odmawia picia? Przede wszystkim nie denerwować się… i zaczekać aż dziecko odczuje pragnienie. Warto przygotować dziecku butelkę lub kubeczek z wodą, po który będzie mogło sięgnąć gdy odczuje potrzebę napicia się.

8.Moje dziecko odmawia picia? Co mogę zrobić aby pomimo tego dostarczać jego organizmowi odpowiedniej ilości płynów?
  • Dziecko mimo tego, że odmawia picia, również odczuwa pragnienie. Czasem wystarczy zaczekać, na ten moment (po drzemce, po intensywnej zabawie , dłuższym spacerze) i wtedy zaproponować wodę, herbatkę lub inny płyn (najlepiej niesłodzony).
  • Jeśli dziecko nie lubi pić wody, warto spróbować podawać dziecku niesłodzone herbatki ziołowe, a z czasem można spróbować coraz bardziej rozcieńczać je wodą.
  • Alternatywnie możemy dostarczać wodę do organizmu w postaci świeżych, soczystych owoców-arbuza, melona, winogron, jabłek, śliwek, porzeczek. Dzieciom najmłodszym –niemowlętom możemy podawać zmiksowane owoce lub przeciery owocowe. Poza tym możemy proponować dzieciom gotowane owoce w formie kompotów.
  • Woda jest również obecna w świeżych warzywach- możemy przygotowywać z nich soki lub zupy, które również są dobrym uzupełnieniem nawadniania.
  • Maluchom, które nie lubią pić mleka możemy zaproponować kaszki, rzadkie jogurty, kefiry np. z dodatkiem świeżych owoców.
 9.Kiedy obawiać się odwodnienia u dziecka?

Przede wszystkim odwodnienie występuję w sytuacji, gdy dochodzi do zwiększonej utraty wody z organizmu w postaci biegunki lub wymiotów. Gdy dodatkowo dziecko w takiej sytuacji odmawia picia ryzyko odwodnienia rośnie. Należy wówczas niezwłocznie rozpocząć podawanie płynów ( najlepiej doustnych płynów nawadniających dostępnych w aptekach) lub przy braku efektu skontaktować się z lekarzem, który oceni, czy istnieje konieczność rozpoczęcia nawadniania dożylnego. Pierwszymi objawami odwodnienia są wysuszone śluzówki, płacz bez łez, rzadsze oddawanie moczu (rzadziej trzeba zmieniać dziecku pieluszki). Największe zagrożenie stanowi odwodnienie u niemowląt, dlatego w sytuacji infekcji jelitowej dzieci w pierwszym roku życia wymagają szczególnie czujnej obserwacji.

10. Nasze dziecko bardzo dużo pije? Czy powinno nas to niepokoić?
  • Najczęściej zwiększone pragnienie u dzieci jest spowodowane przebywaniem w zbyt ciepłych –przegrzanych pomieszczeniach. Powietrze jest w nich zbyt suche co powoduje przesuszenie śluzówek i nieprzyjemne drapanie w gardle. Przełknięcie śliny lub napicie się łagodzi nieprzyjemne odczucie. Optymalną temperaturą, jaka powinna panować w mieszkaniu jest 18-21st. C. Pamiętajmy o regularnym wietrzeniu mieszkania oraz nawilżaniu powierza w domu.
  • Kolejną równie częstą przyczyną wypijania przez dzieci dużych ilości płynów jest podawanie im napojów słodzonych. O wiele trudniej zaspokoić nimi pragnienie, dlatego jeśli dziecko otrzymuje głównie słodkie napoje wypija ich zazwyczaj o wiele więcej niż napojów neutralnych.
Uwaga! Gdy dziecko wypija bardzo duże ilości płynów, zwłaszcza słodkich warto zacząć od próby ograniczenia ich ilości. Jeśli dziecko u którego odstawiamy słodkie napoje lub półpłynne posiłki (na rzecz wody) staje się coraz bardziej senne i apatyczne, a ponadto często oddaje mocz,  koniecznie skontaktuj się z pediatrą! Może to być pierwsza oznaka cukrzycy, moczówki prostej lub nerkowej.

 

A Wy co pijecie najczęściej? Jak radzicie sobie z nawadnianiem Waszych pociech? Czy już wicie ile wody potrzebuje Wasz Maluch by rozwijać się prawidłowo?

Pozdrawiam

S.