Temat dojrzewania dziewcząt już za nami (przeczytasz na ten temat we wpisie: W świecie małych kobiet. Dojrzewanie dziewczynek). Ale ale… A co z rodzicami chłopców?  Dziś spieszę z wpisem dedykowanym właśnie Wam! Jak to jest z chłopakami? Jak to się dzieje, że Adaś przeistacza się w Adama, Kubuś w Jakuba a Jaś w Jana? Czy przypadkiem nie przegapiłaś/przegapiłeś jednego z tych ważnych momentów, które sygnalizują, że to „już”? Przekonaj się sama/sam. Dziś czas rozprawić się z tematem dojrzewania chłopców.  Zapraszam Cię do lektury!

1.Kiedy rozpoczyna się dojrzewanie chłopców?

Pierwsze objawy dojrzewania pojawiają się u chłopców po ukończeniu 9. roku życia. Średnio proces ten rozpoczyna się między 11 a 12 rokiem życia. Jednak pamiętaj, że każde dziecko osiąga kolejne stadia dojrzewania w różnym czasie. Tempo wzrastania i dojrzewania zależy od czynników genetycznych, środowiskowych oraz od wcześniejszego tempa rozwoju.

2.Co wpływa na rozpoczęcie dojrzewania chłopców?

Procesem dojrzewania chłopców również kieruje oś hormonalna. Jest to oś podwzgórzowo-przysadkowo-jądrowa. Męskie hormony płciowe- androgeny- powodują rozwój drugorzędowych cech płciowych, przyspieszenie tempa wzrastania w okresie pokwitania (tzw. skok wzrostowy), wpływają na zakończenie procesu wzrastania oraz są odpowiedzialne za wykształcenie się charakterystycznych męskich proporcji sylwetki.

3.Jakie są pierwsze objawy dojrzewania chłopców?

Pierwszym objawem dojrzewania chłopców jest powiększenie się objętości jąder do wartości >3ml.  Dopiero gdy do tego dojdzie prącie zaczyna się wydłużać a skóra moszny marszczy się i ciemnieje.

dojrzewanie chłopców

Schemat przebiegu dojrzewania płciowego u chłopców. Źródło

4.Jak przebiega dojrzewanie chłopców? Etapy dojrzewania.

U chłopców na około 2 lata przed rozpoczęciem dojrzewania można zaobserwować pojawienie się tzw. fizjologicznej otyłości przedpokwitaniowej, czyli zwiększenia grubości podskórnej tkanki tłuszczowej. W momencie gdy dochodzi do skoku pokwitaniowego, tkanka tłuszczowa przestaje się gromadzić (a nawet jest ona częściowo tracona, zwłaszcza w obrębie kończyn) a zaczyna przyrastać tkanka mięśniowa i kostna.

Pierwszym zwiastunem dojrzewania jest powiększenie jąder, zmiana faktury skóry moszny, dyskretne jej pomarszczenie oraz zmiana zabarwienia. W tym czasie powolutku zaczyna pojawiać się również owłosienie łonowe u chłopca. Początkowo pojawiają się pojedyncze proste włoski u nasady prącia, które z czasem stają się ciemniejsze, gęstsze, bardziej skręcone, i zaczynają pojawiać się również w okolicy wzgórka łonowego.

Około 12 roku życia (o ok. 2 lata później niż u dziewczynek) rozpoczyna się u chłopców skok wzrostowy a jego szczyt przypada najczęściej na 14 rż. W tym czasie chłopiec średnio rośnie o 10-12 cm w ciągu roku.Dopiero wówczas dochodzi do zaawansowanego rozwoju narządów płciowych.

Co możesz zaobserwować w tym czasie?

Kończyny dolne chłopca szybko rosną (mówi się wówczas o tzw. „sylwetce wyrostka”).

Biodra, klatka piersiowa i barki poszerzają się.

Rośnie tułów i głębokość klatki piersiowej.

 

Wraz z przyspieszeniem tempa wzrastania dochodzi do zmiany zapachu potu oraz pojawiają się trądzikowe zmiany na skórze twarzy.

 

 

Kolejną fazą dojrzewania chłopców  jest pojawienie się owłosienia na twarzy, klatce piersiowej, na kończynach, na wzgórku łonowym oraz pod pachami.Pojawia się również mutacja, która jest związana z rozwojem i powiększeniem krtani.

Gdy objętość jąder wynosi 8ml pojawia się tzw. spermarche- w porannym moczu pojawiają się plemniki

Do zakończenia dojrzewania chłopców dochodzi gdy jądra osiągną objętość 12-25ml (jest to objętość jąder dorosłego mężczyzny). Dochodzi do tego najczęściej u chłopców w wieku 17-18 lat. W tym momencie kończy się także wzrastanie kości długich chłopców.

dojrzewanie chłopców

Stadia rozwoju męskich narządów płciowych. Źródło.

5.Ginekomastia-co to takiego? Dlaczego mojemu synowi rosną piersi?

O ginekomastii mówimy, gdy jeden lub oba gruczoły sutkowe u chłopców lub mężczyzn powiększają się, a powiększenie to jest spowodowane nienowotworowym rozrostem tkanki gruczołowej, której może towarzyszyć rozrost tkanki tłuszczowej.

W procesie dojrzewania chłopców dochodzi do fizjologicznego zwiększenia produkcji żeńskich hormonów płciowych- estrogenów, co powoduje tzw. ginekomastię dojrzewaniową. Występuje ona u około 30% chłopców i jest zjawiskiem przejściowym. Można ją zaobserwować szczególnie u otyłych 13-14 letnich chłopców (u chłopców, którzy zaczynają dojrzewać wcześniej, może wystąpić nawet w wieku 10 lat). Zazwyczaj dochodzi do powiększenia obu gruczołów sutkowych (ale może również powiększać się tylko jeden z nich). Brodawki powiększonych gruczołów są nadmiernie wrażliwe a same gruczoły mogą być bolesne. Najczęściej powiększenie gruczołów sutkowych mija po 6–12 miesiącach. W przypadku 5%-20% chłopców z ginekomastią tak się nie dzieje- dochodzi u nich do zwłóknienia tkanki gruczołowej a powiększenie gruczołów piersiowych utrzymuje się.W takim przypadku należy rozważyć interwencję chirurgiczną.

Kiedy wystąpienie ginekomastii u nastoletniego chłopca powinno martwić?

Jeśli ginekomastia jest bardzo nasilona.

Jeśli pojawia się wyciek z brodawek sutkowych (zwłaszcza krwisty).

Jeśli dochodzi do wciągnięcia brodawek sutkowych.

Jeśli w obrębie gruczołu piersiowego pojawia się guz.

Jeśli powiększenie gruczołów sutkowych utrzymuje się przez ponad 12 miesięcy i nie mija.

Jeśli występują dodatkowe niepokojące objawy.

Koniecznie należy wykluczyć ginekomastię związaną ze stosowaniem leków oraz spowodowaną paleniem marihuany.

Utrzymywanie się ginekomastii przez ponad 12 miesięcy lub występowanie dodatkowych niepokojących objawów są wskazaniem do konsultacji endokrynologicznej.

6.Jak przebiega diagnostyka ginekomastii?

Diagnostyka powiększenia gruczołów piersiowych u chłopców opiera się na trzech głównych elementach:

1.Pierwszym elementem jest wywiad, który przeprowadzi lekarz. O co zapyta?

O ogólny stan zdrowia.

O występowanie chorób przewlekłych.

O przyjmowane leki

O tempo powiększenia się gruczołów sutkowych

O występowanie dodatkowych objawów (czy gruczoły są bolesne, napięte, czy występuje wyciek z brodawek)

O choroby występujące w rodzinie.

2.Drugim elementem jest badanie fizykalne pacjenta

Lekarz dokładnie zbada nie tylko gruczoły sutkowe , ale również jądra, prącie, obwodowe węzły chłonne oraz tarczycę.

3.Trzecim elementem diagnostyki ginekomastii są badania dodatkowe, w tym:

  • badania laboratoryjne (takie jak morfologia krwi obwodowej, wskaźniki czynności wątroby i nerek, badania hormonalne, markery nowotworowe)
  • badania obrazowe – USG obu sutków, jąder, jamy brzusznej; może również okazać się konieczne poszerzenie diagnostyki o tomografię komputerową lub rezonans magnetyczny jamy brzusznej oraz głowy

W szczególnych przypadkach, gdy zachodzi podejrzenie raka piersi, konieczne będzie wykonanie biopsji sutka

7.Jak zmienia się psychika dojrzewającego chłopca?

Dojrzewanie chłopców to nie tylko zmiany biologiczne. Równocześnie z procesami, które zachodzą w ciele młodego mężczyzny, dochodzi do przebudowy jego psychiki i sfery emocjonalnej. Szczególnego znaczenia zaczyna nabierać potrzeba autonomii oraz potrzeba seksualna. Bardzo intensywnie rozwija się w tym czasie intelekt chłopca, sposób myślenia, spostrzegania i zapamiętywania. Równie burzliwy rozwój zachodzi w sferze uczuć i emocji, w której panuje duża chwiejność, przeciwstawność i żywiołowość reakcji. Rosnąca siła fizyczna oraz intelekt u dojrzewających chłopców wpływają na rozwój i potęgowanie potrzeby autonomii a czasem również chęci zamanifestowania swej odrębności, indywidualności i wyróżnienia się. Jest to jak najbardziej fizjologiczne i zupełnie normalne dla dorastających chłopców.

Jednak wbrew opiniom, że wpływ rodziców na dojrzewającego młodego człowieka jest znikomy, rodzaj oraz kierunek emocji, które odczuwa, jest uzależniony od jego otoczenia i społeczności której żyje- w tym rodziców. O wiele „łagodniej” przebiega dojrzewanie młodych ludzi, którzy w rodzinie znajdują oparcie i doświadczają wielu pozytywnych emocji i przeżyć.

W okresie dojrzewania dochodzi do formowania się osobowości oraz systemu wartości, którym w przyszłości będzie posługiwał się młody człowiek. Dlatego tak ważny jest wpływ i wsparcie rodziny w tym czasie.

W okresie dojrzewania bardzo dynamicznie rozwija się seksualność młodego człowieka, która wiąże się z potrzebą więzi i rozładowania napięcia. U chłopców napięcie seksualne i jego rozładowanie odgrywa w tym okresie życia bardzo ważną rolę. Jest ono uwarunkowane przede wszystkim przez androgeny- męskie hormony płciowe. Im wcześniej występuje dojrzewanie u chłopca, tym większe występuje u niego napięcie seksualne, które może pojawić się również w sytuacjach niezwiązanych z tematyką erotyczną, co może stanowić dla niego krępujący problem. W tym okresie życia chłopcy często rozładowują pojawiające się napięcie poprzez masturbację, chociaż zdarzają się również pierwsze kontakty płciowe.

U dojrzewających chłopców zwiększa się spostrzegawczość, dzięki czemu szybko są w stanie wyłapać błędy i niekonsekwencję działań rodziców. Młody człowiek próbuje nadać sens własnemu życiu, zbudować swój system norm moralnych, poszukuje własnej tożsamości. Jednocześnie procesom tym może towarzyszyć lęk przed odpowiedzialnością za podejmowane decyzje. Poza tym dojrzewający chłopcy coraz silniej odczuwają potrzebę działania i chętniej podejmują ryzyko, rozpoczynają palenie tytoniu, spożywanie alkoholu a czasem również innych substancji psychoaktywnych (marihuana, dopalacze).

8.Kiedy dojrzewanie chłopców uznajemy za przedwczesne?

W przypadku chłopców o przedwczesnym dojrzewaniu mówimy, gdy pierwsze jego oznaki (tzn. powiększaniem się objętości jąder do >3 ml, wydłużeniem prącia i moszny oraz owłosieniem płciowym) pojawiają się przed 9. rokiem życia. U chłopców przedwczesne dojrzewanie występuje o wiele rzadziej niż u dziewczynek, jednak jego wystąpienie jest niepokojące i wymaga diagnostyki.

Przyczyną przedwczesnego dojrzewania może być przedwczesne wydzielanie hormonów przez podwzgórze lub nadnercza. W przypadku przedwczesnego dojrzewania pochodzenia podwzgórzowego leczenie najczęściej trwa do 10.–11. roku życia. Później leki hamujące wydzielanie hormonów są odstawiane, a chłopiec zaczyna fizjologiczny proces dojrzewania. Jeśli przedwczesne dojrzewanie jest spowodowane chorobą nadnerczy, leczenie polega na stałym podawaniu sterydów i trwa do końca życia. Jeśli przedwczesne dojrzewanie jest spowodowane przez guza gonady, konieczne jest leczenie chirurgiczne.  Może również zaistnieć konieczność okresowego wykonywania kontrolnych badań stężenia hormonów, USG lub rezonansu magnetycznego. Niezależnie od przyczyny przedwczesnego dojrzewania, chłopiec z takim rozpoznaniem powinien pozostać pod opieką endokrynologa dziecięcego.

9.Kiedy dojrzewanie chłopców jest opóźnione?

Opóźnione dojrzewanie chłopców to sytuacja, gdy brak oznak dojrzewania pomimo skończenia 14. roku życia. Mówimy wówczas o HIPOGONADYZMIE.

Przyczyny mogą być różne, jednak w przypadku chłopców najczęściej opóźnione dojrzewanie jest spowodowane genami i ma charakter konstytucjonalny lub rodzinny. Jednak aby ostatecznie stwierdzić, czy opóźnienie dojrzewania mieści się jeszcze w granicach normy, czy jest już patologiczne, poza diagnostyką hormonalną konieczna jest często wielomiesięczna obserwacja chłopca.

Jeśli opóźnienie dojrzewania ma podłoże genetyczne poza obserwacją i oczekiwaniem nie ma potrzeby leczenia chłopca. Jeśli jednak wynika ono z uszkodzenia przysadki mózgowej lub jąder w leczeniu stosuje się testosteron. I chociaż dzięki takiemu leczeniu chłopiec może uzyskać pełną sprawność seksualną, to nie ma gwarancji co do osiągnięcia pełnego rozwoju jąder oraz płodności.

10.Jak przebiega diagnostyka nieprawidłowego dojrzewania chłopców?

Podstawą diagnostyki nieprawidłowego dojrzewania chłopców jest szczegółowy wywiad (w jakim wieku wystąpiły pierwsze objawy dojrzewania, progresja objawów, urazy, bóle głowy, zaburzenia widzenia, przebieg dojrzewania w rodzinie) oraz dokładne badanie fizykalne uwzględniające ocenę cech dojrzewania przy użyciu skali Tannera.

Badanie jąder odbywa się przy użyciu tzw. orchidometru, dzięki któremu można określić ich objętość.

Jednocześnie ważna jest ocena dojrzewania kośćca (wieku kostnego), które ocenia się przy użyciu RTG dłoni i nadgarstka.

Kolejnym elementem diagnostyki są hormonalne badania laboratoryjne. We krwi oznacza się  stężenia LH, FSH, estradiolu, testosteronu i prolaktyny.

Jeśli lekarz podejrzewa, że przyczyną zaburzeń dojrzewania może być zmiana guzowata konieczne będzie wykonanie badań obrazowych głowy lub/oraz jąder i nadnerczy (np. rezonansu magnetycznego mózgu, TK).

 

dojrzewanie chłopców

Orchidometr pomaga ocenić lekarzowi objętość jąder. Przyrząd ten składa się z dwunastu albo więcej plastikowych lub drewnianych owalnych koralików, których wielkość określa objętości: od 1 do 25 ml.Zdjęcie

 

I to już wszystko co przygotowałam dla Was na temat dojrzewania chłopców. Niewątpliwie nie jest to łatwy czas w życiu młodego człowieka oraz jego rodziców. Jednak głęboko wierzę, że przy wsparciu najbliższych i odpowiednim nastawieniu można przejść go bez szwanku.Trzymajcie się ciepło 😉

Pozdrawiam

S. 🙂

 

Młoda Mamo!Młody Tato!Te wpisy również będą dla Ciebie przydatne:

1.Krótka historia o drugim życiu zębów, czyli o tym jak postępować gdy dziecko wybije ząb.

2.Pani doktor, moje dziecko bardzo się poci… Nadmierna potliwość u dzieci- co o niej wiemy.

3.Krótka historia o drugim życiu zębów, czyli o tym jak postępować gdy dziecko wybije ząb.

 

 

 

Artykuł powstał na podstawie:

  • Ilona Szilágyi-Pągowska. Charakterystyka rozwoju somatycznego w okresie dojrzewania. Postępy Nauk Medycznych 6/2006, s. 316-320.
  • www.mp.pl
  • Witold Kołłątaj, Leszek Szewczyk.Przedwczesne dojrzewanie płciowe u chłopców – etiopatogeneza i leczenie. Endokrynologia Pediatryczna.
    Vol. 4/2005 Nr 2(11)
  • Wanda Kawalec, Ryszard Grenda, Helena Ziółkowska, Ewa Bernatowska, Mieczysław Chmielnik, Mieczyslawa Czerwionka-Szaflarska. Pediatria TI, TII. PZWL, Warszawa 2013